مروري بر جغرافياي انساني كردستان از نگاه محققان و تاریخ شناسان ايراني :

كردستان همواره بخشي از سرزمين و دياري بسيار بزرگ و آباد  به نام « دينور » يا « ديناور » بوده كه آشو زرتشت ، پيامبر ايراني ، در شمال آن زاده شده است .

به دليل موقعيت طبيعي و ويژگيهاي جغرافيايي استان كردستان ، مي توان آن را يكي از پرجاذبه ترين و ممتازترين كانون هاي فرهنگ و تاريخ و به طور كلي ميراث فرهنگي كهن ايران معرفي كرد . كردستان تا به امروز ميراث دار فرهنگ دورة ماد و اشكاني بوده و اين در گويش ها ، آيين ها ، موسيقي و ... مردم اين سرزمين تجلي يافته است .

مردم اين سامان از آغاز ورود اسلام به ايران ، به دين مبين اسلام گرويده و در راه اعتلا و رويج آن فداكاري ها كرده اند كه براي نمونه مي توان به رشادت هاي  صلاح الدين ايوبي در جنگ هاي صليبي اشاره كرد .

نژاد كرد از كهن ترين نژادهاي خاورميانه است و كردستان مهد تمدني كهن شناخته شده است . امروز مسلم شده است كه كردها از قديمي ترين نژاد آريايي بوده اند . براساس بررسي هاي علمي ، قوم كرد از اعقاب عشاير زاگرس « گوتي »  و «لولويي‌» به شمار مي رود كه در روزگاران قديم در محدودة رشته كوههاي زاگرس ساكن بوده اند .

در بارة ريشة واژه « كرد‌ » يا « كورد » اختلاف نظر وجود دارد ؛ عده اي آن را به واژه « كوردخ » كه « گزنفون » در كتاب  « بازگشت ده هزار يوناني » از آن نام برده است ، متعق مي دانند و دستة ديگر ، آن را از واژه « كورتي » مي دانند . كورتي نام مردمي بوده است كه در نزديكي درياچة اروميه
مي زيسته اند .

امروزه اين اعتقاد كه كردها يكي از اقوام ماد هستند قوي تر است . تاريخ مادها با تصرف شهر نينوا  آغاز مي شود كه در سال 612 پيش از ميلاد به دست كياسار ، پادشاه مادها ، اتفاق افتاد. كتيبه هاي آشوري كردها را « كورتيك » و   « كورد كورتي » خوانده اند و نياكان آنان را « كاسو » يا « كاسيت » مي دانند كه در 1800 سال پيش از ميلاد در بابل حكومت ميكرده اند.

اگر چه پاره اي از شهر نشينان اين استان تحت تاثير فرهنگ جديد در سراسر ايران قرار گرفته اند اما اكثر روستاييان سنت هاي محلي خود را حفظ كرده اند كه اين امر در لباس پوشيدن آنها كاملاٌ مشهود است . به طور كلي به علت موقعيت كوهستاني اين استان ، لباس مردم معمولاٌ پشمي است ، ولي شكل و دوخت پوشاك به مقتضيات محيط زيست و نياز آنان بستگي دارد ؛ به عبارت ديگر ، در پوشش و لباس مردم مناطق مختلف استان ، تفاوتهايي نيز به چشم مي خورد . پوشاك مردان و زنان كردستان امتيازات خاص خود را دارد . لباس مردان كرد كه يكي از زيباترين لباس هاي محلي و سنتي ايران است ، از اجزايي مثل شلوار ، جليقة نمدي ، كلاه ابريشمي با دستمالي به دور سر ، پوزوانه يا ساق بند پشمي و چند قسمت ديگر تشكيل مي شود .

مردم كردستان معمولاٌ مسلمان و بيشتر ، اهل تسنن و شافعي مذهب هستند و عدة كمي نيز از اقليت هاي ديگر ( يهودي و مسيحي ) در این استان زندگي مي كنند كه بيشتر آنها در سنندج و
عده اي نيز در كامياران سكونت دارند